Taverne Meer en Bosch – transformatie naar Centrum Siena
Van voormalig restaurant naar Centrum voor kunstzinnige dagbesteding en vaktherapie
Het voormalige restaurant Taverne Meer en Bosch wordt verduurzaamd en getransformeerd tot het nieuwe thuis van Siena: een centrum voor kunstzinnige dagbesteding, vaktherapie en een kunstcafé dat openstaat voor buurtbewoners en bezoekers van het park.
Geschiedenis
Het ensemble, oorspronkelijk gebouwd als boerderij met wagenschuur, maakt deel uit van het voormalige landgoed Meer en Bosch en kent een geschiedenis die eeuwen teruggaat. De oudste vermeldingen dateren uit 1550–1590, terwijl de bouw zelf wordt gedateerd in de achttiende eeuw of mogelijk eerder. Zowel de boerderij als de wagenschuur hebben de status van Rijksmonument.
In de twintigste eeuw verschuift het gebruik van agrarisch naar recreatief, parallel aan de geleidelijke openstelling van het park. Vanaf de jaren twintig wordt het park tegen betaling toegankelijk, en in de jaren dertig wordt het ensemble ingericht als theeschenkerij of theetuin. De buitenruimte naast de boerderij wordt daarbij als terras in gebruik genomen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstaat oorlogsschade; in 1941 slaat een bom in bij de theeschenkerij, met lichte schade aan het dak tot gevolg. In de jaren vijftig verhuurt de gemeente het geheel aan een exploitant, waarna in 1964 een transformatie volgt naar café-restaurant. Vanaf dat moment staat het complex bekend als Taverne Meer en Bosch.
Na een brand in 1966 wordt de boerderij in de periode 1969–1971 ingrijpend verbouwd en gerestaureerd naar ontwerp van ir. J. Mehrtens.
Alhoewel de boerderij diverse malen is aangepast, is nog steeds een type in het gebouw te herkennen. De hoofdopzet verwijst naar een historisch boerderijtype kenmerkend voor de streek, de hallehuisgroep.
In 1995 wordt het gebouw aangekocht door de uitbater en blijft het in particulier gebruik als restaurant tot 2025. Daarna wordt de exploitatie beëindigd en het ensemble verkocht aan de nieuwe eigenaar: Centrum Siena.
Centrum Siena – organisatie
Siena is een centrum voor kunstzinnige dagbesteding voor mensen met Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) of andere ziektebeelden, die nog in staat zijn zelfstandig te functioneren. De organisatie richt zich op volwassenen, jongeren en kinderen, met als doel het welzijn van elk individu te versterken via de Siena-methode.
Deze methode is gebaseerd op de antroposofie en zet kunst, muziek, dans en drama in als middel voor ontwikkeling, zelfontplooiing en herstel. Het programma bestaat uit dagbesteding, vaktherapie, creatieve workshops en coaching voor zorgorganisaties.
Monument en transformatie
Samen met een cultuurhistorisch onderzoek en in afstemming met monumentenzorg is zorgvuldig gekeken welke elementen behouden blijven en welke onderdelen ruimte bieden voor transformatie. De oorspronkelijke structuur, ruimtelijkheid en karakteristieke elementen vormen het kader waarbinnen de nieuwe functie wordt ingepast.
Door zorgvuldig te ontwerpen binnen de bestaande architectonische logica ontstaat een balans tussen behoud en vernieuwing: een plek waar erfgoed, zorg en cultuur samenkomen in een nieuw functioneel geheel.
Verduurzaming
De renovatie zet sterk in op een integrale verduurzaming van het bestaande ensemble, waarbij biobased materialen en energieprestatie hand in hand gaan met het behoud van de monumentale waarde. De bestaande gebouwschil wordt volledig geïsoleerd met grasvezelisolatie, toegepast in zowel gevels als daken. Hiermee wordt de thermische prestatie aanzienlijk verbeterd, terwijl het karakter van het monument behouden blijft.
Het gebouw wordt volledig gasloos gemaakt door de toepassing van een warmtepompsysteem, waarmee verwarming en comfort op een duurzame manier worden gerealiseerd. Op de daken worden zonnepanelen geïntegreerd die bijdragen aan de lokale opwekking van energie en het verminderen van de externe energievraag.
Daarnaast wordt zorgvuldig omgegaan met de bestaande constructie, waarbij ingrepen zoveel mogelijk binnen de huidige gebouwstructuur worden ingepast. Verduurzaming wordt niet als toevoeging gezien, maar als onderdeel van de architectonische strategie, waarin behoud, comfort en toekomstbestendigheid samenkomen binnen de monumentale context.
Ruimtelijke opzet en programma
De nieuwe indeling maakt ruimte voor een divers programma: er komen drie grote ateliers voor beeldende kunst, een grote multifunctionele studio voor yoga, dans en theater, en individuele werkruimtes voor gerichte begeleiding.
Daarnaast worden ondersteunende personeelsruimtes en werkplekken geïntegreerd binnen de bestaande structuur. Op zolder worden de ruimten van de voormalige wagenschuur geactiveerd met daklichten, waardoor ook deze lagen van het gebouw worden betrokken bij het gebruik. In de voormalige wagenschuur wordt op de zolderverdieping een woning gerealiseerd.
Kunstcafé als publiek hart
Een gedeelte van de boerderij wordt ingericht als kunstcafé en vormt het publieke hart van het ensemble. Het biedt ruimte voor ontmoeting tussen deelnemers van Siena, bezoekers van het park en bewoners uit de omgeving. Daarnaast fungeert het als plek voor exposities van werk van deelnemers en voor kleinschalige culturele activiteiten en evenementen.
Zo blijft het gebouw, dat jarenlang als theeschenkerij en later als restaurant functioneerde, een ontmoetingsplek voor bezoekers van het park. Met de komst van Centrum Siena krijgt deze traditie een nieuwe maatschappelijke en culturele invulling.
In een latere fase wordt een tuinpaviljoen gerealiseerd als uitbreiding van het kunstcafé. Het paviljoen biedt extra ruimte voor ontmoeting, exposities, workshops en kleinschalige evenementen, en versterkt de relatie tussen het gebouw en het omliggende parklandschap.
Client
Centrum Siena
Location
Heliotrooplaan 5, Den Haag
Surface
450 m²
Year
2025-2026
Project Status
In construction
Architecture & Interior
studio MADA
Contractor
Rovam & Starrenburg
Structural Engineer
Bureau Broersma
Building Physics Consultant
LBP|SIGHT
Installation Consultant
Ontwerpburo van der Vlugt
